Każdy lub prawie każdy człowiek zastanawiał się choć raz nad tym, skąd wzięło się jego nazwisko. Można sobie tu zadawać szereg pytań, np. :
- jakie jest pochodzenie nazwiska?
- czy jest ono pochodzenia rodzimej czy też innej narodowości?
- jak się tworzyło?
- kiedy pojawiło się po raz pierwszy?
            Biorąc pod uwagę poszczególne narodowości można stwierdzić, że występuje w nich jedno lub kilka typowych i często powtarzających się nazwisk. Jeżeli nosi się takie nazwisko, to identyfikacja jest ułatwiona.
Dla naszego kraju jest to nazwisko Nowak, które jest najpopularniejsze i występuje najwięcej razy (220 217), a nie jak zapewne większość Polaków by przypuszczała – Kowalski (tylko 131 940 razy).
            Również zakończenia nazwisk są często typowe dla danego kraju. W Polsce dużo nazwisk kończy się na –ski lub –cki. Przyjęto i uznawane jest, że w ten sposób kończące się nazwiska są pochodzenia szlacheckiego.
Gorzej jest z rozszyfrowaniem nazwisk nietypowych. A na pewno należy do nich nasze rodowe nazwisko – Mikrut.
            Skąd się wzięło? Czy jest to nazwisko pochodzenia polskiego?
Te pytania nurtowały nas od najmłodszych lat. Pytaliśmy o to najbliższych krewnych. Odpowiedzi były różne. Jedni mówili, że jest pochodzenia niemieckiego, inni że węgierskiego. Była też wersja rumuńska. Nie miało to jednak rzeczowego i wiarygodnego potwierdzenia. Tak naprawdę to trudno było przywiązać nasze nazwisko do któregokolwiek z wymienionych krajów czy też innych.
            Ponieważ w dalszym ciągu nurtowało nas to zagadnienie, po wielu latach od tamtego momentu, wróciliśmy do sprawy.
            Postanowiliśmy podejść do tegoż problemu ze wszystkich możliwych i dostępnych źródeł. Na dzień dzisiejszy mamy szereg własnych badań, dociekań i przemyśleń, którymi chcemy się podzielić szczególnie z tymi, co noszą takie nazwisko jak my.
Mamy też trochę danych o możliwym pochodzeniu nazwiska Mikrut, ze źródeł które można nazwać naukowymi (opracowania prof. K. Rymuta).
            Wracając do tych pierwszych chcemy przytoczyć m.in. „szwedzką” wersję pochodzenia nazwiska Mikrut.
Otóż, kiedy w pierwszej połowie lat 90-tych byliśmy w Jodłowej szukając tam korzeni rodziny, dowiedzieliśmy się, że w czasie zbierania materiałów w Archiwum Państwowym w Krakowie do monografii Jodłowej, którą napisał tamtejszy proboszcz ks. Jan Mleczko, natrafiono przy okazji na nazwisko co prawda nie identyczne, ale prawie takie same tj. „Mikruta”. Twierdzono, że jest ono pochodzenia szwedzkiego, a więc miałoby prawdopodobnie przyjść do nas z „potopem szwedzkim”, a później zapewne zagubiono ostatnią literę „a” i tak zostało nazwisko Mikrut.
Można przyjąć i taką wersję. Choć taki ślad wydaje się nam mało prawdopodobny.
            W czasie studiowania ksiąg kościelnych w parafii Jodłowa ani razu nie natrafiliśmy na nazwisko Mikruta, a tylko Mikrut, które jest tam oraz w okolicy dość popularne. Trudno założyć, że nagle u wszystkich zagubiono literę „a”.
Nazwiska Mikruta (w odróżnieniu od Mikrut) nie spotkaliśmy nawet w najstarszych znajdujących się tam księgach z lat 1678 – 1754.
            Wersja „szwedzka” pojawiła się znów w 2003 roku, choć w nieco innym wydaniu. Otóż w w/w roku ukazało się opracowanie Czesława Leosza pt. „Żurowa, wieś – Parafia – Ochotnicza Straż Pożarna”. W rozdziale I „Z dziejów wsi Żurowa” na str. 10 jest napisane:
„Są hipotezy historyczne, że po zwycięstwie nad Szwedami na tych terenach (Swoszowa, Szerzyny, Żurowa) osadzono jeńców szwedzkich. Od osadników wywodzi się ponoć nazwisko Mikrutów – Mekrat – Mikrut szwedzkie … ”.
A więc hipoteza i ponoć - czyli nic pewnego. Natomiast faktem jest, że w tym opracowaniu jest bardzo dużo razy wymienione nazwisko Mikrut, co potwierdzałoby nasze wcześniejsze badania w zakresie popularności nazwiska w Polsce i możliwym wywodzeniu się Mikrutów z rejonu Żurowej.
Należałoby się zastanowić czy szwedzka wersja pochodzenia nazwiska Mikrut jest możliwa, biorąc pod uwagę rożnice w cechach antropologicznych między tymi narodowościami.
            A propos nazwiska "Mikruta". W czasie studiowania książek telefonicznych z całej Polski (o czym jest szczegółowiej na stronie o popularności nazwiska w naszym kraju) wynotowaliśmy 382 przypadki abonentów o nazwisku Mikrut. Natomiast Mikruta spotkaliśmy tylko parę razy – co może świadczyć, że raczej do nazwiska Mikrut mogła być dodana litera „a” – a nie odwrotnie.
            Chcieliśmy jeszcze podać jedną wersję pochodzenia naszego nazwiska.
W ostatnich latach przy przeglądaniu monografii Lubczy k. Jodłowej („Lubcza dawniej i dziś…” str.288) wyczytaliśmy, że w czasie okupacji władza hitlerowska wyszukiwała w tej miejscowości ludzi o nazwiskach pochodzenia niemieckiego. Wśród 11 nazwisk miało być wymienione nazwisko Mikrut.
            Wersja „niemiecka” pochodzenia naszego nazwiska pojawiła się również w w/w opracowaniu Cz. Leosza „Żurowa …”. Na stronie 15 jest napisane
„Okupant usilnie prowadził germanizację i wyszukiwał „Niemców z XIII i XV wieku”, twierdząc że Kuś Ciombor, Duda, Serafin, Solarz, Ryndak, Mikrut to potomkowie niemieckich osadników Żurowej i okolicy …”.
Choć trudno wiązać pochodzenie naszego nazwiska z tym krajem, gdyż w czasie badania materiałów w zakresie popularności nazwiska Mikrut w Niemczech, można było tylko sporadycznie spotkać to nazwisko i raczej znalazło się tam w wyniku emigracji.
            Rodzi się więc pytanie, z jakim krajem należy należy utożsamiać pochodzenie nazwiska Mikrut?
Nasze dotychczasowe badania popularności nazwiska Mikrut w Polsce i za granicą wskazują, że należy wiązać z Polską. Można to jeszcze bardziej uszczegółowić – z Polską Południowo-Wschodnią, a nawet z konkretnymi miejscowościami (Żurowa, Szerzyny, Ołpiny).
            Na tej stronie wspomnieliśmy również o naukowym podejściu do badań pochodzenia nazwiska Mikrut.
Otóż, na wstępie naszych dociekań w tym zakresie, a było to na początku lat 90-tych, pomocna była książka profesora Instytutu Języka Polskiego – Polskiej Akademii Nauk – Kazimierza Rymuta pt. „Nazwiska Polaków”, wydana w 1991 r. Wiele ludzi może znaleźć tam swoje nazwisko. Inni mniej lub bardziej podobne. A jak przedstawia się sprawa z nazwiskiem Mikrut?
Od razu musimy zaznaczyć, że w tym spisie nie było identycznego z naszym – nazwiska. Jeśli nie było identycznego, to należało szukać najbardziej zbliżonego. I tak też zrobiliśmy.
Najbardziej zbliżone do naszego było nazwisko Mik-ut.
A więc do pełnego brakowało tylko jednej litery „r”. To nazwisko było wymienione przy haśle – Mikołaj. Data pierwszego zapisu to 1487 r.
Co jest dalej napisane przy tym haśle? Przytaczamy :
„Mikołaj – od imienia Mikołaj. Imię jest pochodzenia greckiego, od Nikólaos tj. Od Nike – zwycięstwo + laos – lud.”
Czy nasze nazwisko mogło pochodzić od imienia Mikołaj? Wtedy tj. w pierwszej połowie lat 90-tych, gdy nie dysponowaliśmy innymi opracowaniami w tym zakresie – można było tak przyjmować, jako jedną z wielu możliwych wersji.
Aktualnie dysponujemy nowszym dwutomowym opracowaniem prof. K.Rymuta z tego zakresu tj. :
Nazwiska Polaków – Słownik historyczno – etymologiczny.
Tom I – litery od A- K (wyd. z 1999 r.),
Tom II – litery od L – Ż (wyd. z 2001 r.).

W związku z czym dane odnośnie pochodzenia nazwiska z poprzedniego opracowania uległy deaktualizacji.
Wykazywanie pochodzenia naszego nazwiska jest teraz o tyle łatwiejsze, że w tym opracowaniu jest już nazwisko Mikrut.
Autor podaje 21 nazwisk o przedrostku Mik - , w tym Mikrut i wywodzi pochodzenie od słowa „ mikro” – co w wyrazach złożonych oznacza – drobny, mały. Przy tej okazji przeprowadziliśmy badanie częstotliwości występowania w Polsce tych 21 nazwisk rozpoczynających się od przedrostka Mik-, zaczynając od pierwszego – Mikra, poprzez Mikrut, Mikruta, a skończywszy na Mikrzyński.
Jak przedstawiają się wyniki tegoż badania?
Otóż, najwięcej jest osób o nazwisku MIKRUT (2085), co już wcześniej wiedzieliśmy, następnie MIKRUTA (62 osoby) i MIKRASZEWICZ (16 osób). Częstotliwość występowania pozostałych nazwisk wynosiła od 0 do 6-ciu.
Tyle na dziś można przytoczyć w zakresie pochodzenia naszego nazwiska w wersji naukowej.             Na zakończenie chcieliśmy jeszcze wrócić do zadanego na wstępie pytania. Gdzie i kiedy po raz pierwszy, w ogóle pojawiło się nazwisko MIKRUT? Jest to bardzo trudne do ustalenia. Możemy natomiast podać, że my dotarliśmy, najwczesniej do 1680 roku (księgi kościelne w parafii Jodłowa), gdzie jest wymieniona Agnieszka MIKRUT.


W & M MIKRUT            
marek@mikrut.com.pl       
 

Ostatnia aktualizacja : 03.01.2005r